Atlas Nouveau Contenant Toutes les parties du Monde

Het Overkwartier van Gelre

De katholieke Nederlanden met o.a. Roermond

Overzicht van aanwezige kaarten

"Atlas Nouveau Contenant Toutes les parties du Monde" (1696)

In het gemeentearchief bevinden zich enkele bijzonder fraai vormgegeven atlassen die in de 17^e eeuw gedrukt zijn. De 17^e eeuw was de glorietijd van de in de Nederlanden gevestigde atlasmakers en cartografen; zij werkten voornamelijk in Antwerpen en Amsterdam. Hun leidende positie verloren ze in de 18^e eeuw.

Het gemeentearchief bezit diverse atlassen van de Amsterdamse cartograaf Joannes Bleau (1596-1673). Na de dood van zijn vader Willem in 1638, nam hij samen met zijn broer Cornelis diens handel in zelfgemaakte globes en kaarten over. De atlassen en kaarten die zij uitgaven, waren en zijn wereldberoemd. In een van zijn atlassen bevindt zich ook een plattegrond en een beschrijving van Roermond en zijn inwoners. De atlas "Toonneel der steden van 's Konings Nederlanden met hare beschrijvingen’’ stamt uit 1649.

Een andere bijzondere atlas is de in 1696 verschenen "Atlas Nouveau Contenant Toutes les parties du Monde", uitgegeven door Pierre Mortier (1661-1711). Hij was de zoon van een Franse vluchteling die in 1690 het privilege kreeg om kaarten en atlassen van Franse uitgevers in de Nederlanden te verspreiden. Omdat het verwerven van de originele koperplaten van deze uitgevers problematisch was, liet Mortier ze veelal namaken. De betreffende atlas is dan ook een heruitgave van een atlas van Alexis Hubert Jaillot (1632-1712). Deze Franse kaartmaker en geograaf was in dienst van de bekende Franse koning Lodewijk de XIV, ook wel de Zonnekoning genoemd. De atlassen zijn voorzien van mooie kleurrijke illustraties waarvan bijgaand voorbeelden getoond worden. Op een van de kaarten is ook Roermond en omgeving te zien. Het in oranje aangegeven gebied stelt het Overkwartier van Gelre voor. Roermond was de hoofdstad van het Overkwartier.

Atlassen zijn kostbaar en gezien hun omvang en gewicht ook moeilijk hanteerbaar in het dagelijks gebruik. De grote, weelderig versierde atlassen dienden vaak als visitekaartjes van uitgevers en cartografen. Reizigers waaronder zeevaarders, gebruikten meestal losse kaarten of speciaal samengestelde atlassen die door dezelfde cartografen werden gemaakt. Nog niet alle gebieden en kustlijnen waren goed in kaart gebracht of ontdekt. Landen zoals bijvoorbeeld Nederland en België, bestonden nog niet in hun huidige vorm. De cartografen verbeterden voortdurend hun kaarten. Ze kregen inlichtingen van reizigers en konden zo hun kaarten voortdurend verbeteren en aanpassen.

De atlassen zijn gratis voor iedereen in te zien op de studiezaal van het gemeentearchief. De openingstijden vindt u op onze website.