|
 Het oudste bekende wapen dat met Swalmen in verband kan worden gebracht staat op een zegel uit 1272. Het was het zegel van Zeger van Swalmen een ridder uit het geslacht van Broekhuizen. Op de zegels van de heren van Swalmen was vermoedelijk een barensteel te herkennen. Dit was het teken van de oudste zoon en in dit geval waarschijnlijk aangebracht ter onderscheiding van het familiewapen van het stamgeslacht van Broekhuizen. De barensteel werd van het wapen afgehaald als de zoon zijn vader opvolgde. Het geslacht van Broekhuizen stierf in de 19e eeuw uit. Op hun wapen staat hermelijn afgebeeld. In de heraldiek wordt dit onder andere weergegeven als zwarte staartjes. Van het dorpsbestuur van Swalmen zijn ook enkele zegels bekend. In 1607 verscheen het eerste van drie zegels. Het derde zegel werd gebruikt tot 1792 en bevatte ook een afbeelding van de heilige Lambertus, de patroonheilige van de Swalmense kerk. Het zegel had als omschrift "Suamen unde Asselt."
Lansen of hermelijnen staarten in Swalmen?
In 1814 droeg koning Willem I de Hoge raad van Adel op een verzameling aan te leggen van alle bestaande overheidswapens. Gemeenten die geen wapen hadden, konden een verzoek indienen. Het duurde vervolgens nog tot 1911 voordat Swalmen een gemeentewapen kreeg. Dit had mede te maken met een oneindigheid tussen het gemeentebestuur en de voornoemde Hoge Raad. Het gemeentebestuur had een ander wapen voor ogen. Ze werden hierin gesteund door de toenmalige rijksarchivaris van Limburg. Wat was er aan de hand? Op het huidige gemeentewapen van Swalmen wordt in het rechterbovenvlak hermelijn afgebeeld. Dit hermelijn kwam dus ook voor in het wapen van het eerder vermelde geslacht van Broekhuizen. De Hoge Raad vond dat het hermelijnen symbool op de zegels te herkennen was. Men baseerde zich tevens op enkele standaardwerken over het onderwerp. Het gemeentebestuur had een andere mening. Robin van Swalmen verkocht Asselt en Swalmen aan Dirk van Oest in 1381. Vanaf dat jaar voerden diverse families de scepter in het gebied. Toen in 1607 het eerste zegel verscheen, had de familie Schenck van Nydeggen het gebied in bezit. Waarom zou het dorpsbestuur een symbool van een familie die al eeuwen niks meer te zeggen had in het gebied afbeelden op de zegels? Was dat wel verstandig ten opzichte van bijvoorbeeld de familie van Nydeggen of Hoensbroeck? De vage strepen en/of krassen waren volgens het gemeentebestuur geen hermelijn, maar kon samenhangen met de heilige Lambertus. Deze heilige werd in 706 te Luik vermoord met een lans. Op afbeeldingen van Lambertus treft men dan ook regelmatig lansen of andere steekwapens aan. Het gemeentebestuur stelde voor om op het gemeentewapen lansen of zwaarden af te beelden. De Hoge Raad bleef echter bij haar standpunt en uiteindelijk ging het gemeentebestuur hiermee akkoord.
Beschrijving gemeentewapen Swalmen
Volgens het Koninklijk Besluit van 15 augustus 1911 luidde de beschrijving van het wapen als volgt: in sinopel (groen) een hermelijnen schildhoofd, beladen met een barensteel van keel (rood); en een gedeeld vrijkwartier: in azuur (blauw) een omgewende dubbelstaartige leeuw van goud, gekroond van hetzelfde, getong en genageld van keel; II in goud een leeuw van sabel (zwart), getongd en genageld van keel (Gelderland). het schild met de linkerhand vastgehouden door de daarachter geplaatste figuur van den heiligen Lambertus, gekleed met eene bisschoppelijke dalmatiek van keel, waarover een superhumerale van goed, gedekt met een bisschopsmijter van goud, omgeven door eenen nimbus van hetzelfde, en houdende in de rechterhand eenen bisschopsstaf van goud.
|
