De eerste gefrankeerde brief van Roermond na 231 jaar terug op het postkantoor?

Tijdens  feestdagen sturen we  massaal postkaarten aan familieleden, vrienden en kennissen. Honderdduizende worden door de frankeermachines van TNT post snel verwerkt. Soms gaat er wel eens wat mis en wordt een kerst- en nieuwjaarskaart pas jaren later bezorgd. Regelmatig lezen we dan in de krant of op internet dat een brief pas vele jaren later wordt bezorgd.

Thurn und Taxis.

De postbezorging in Roermond heeft een lange geschiedenis. De Duitse adellijke familie Thurn und Taxis staat gedeeltelijk aan de basis van het Roermondse postwezen. Deze postbodefamilie verwierf een enorme rijkdom mede omdat Lamoral von Taxis tot erfelijk hoofdpostmeester van het Duitse rijk werd benoemd in 1615. De familie had eeuwenlang de monopoliepositie op het terrein van postbezorging in de Duitse gebieden. Omdat Roermond voor een groot deel van zijn geschiedenis gerelateerd is geweest aan het Duitse rijk, heeft Thurn und Taxis ook hier de postbezorging in handen gehad. Post laten bezorgen was een dure en riskante aangelegenheid. Oorlogen en loslopende soldatenbendes waren ook in de regio Midden-Limburg schering en inslag.

Postbezorging in Roermond.

Goossen Dulcken, die secretaris van de magistraat van Roermond was, werd gevraagd een postsysteem op te zetten zoals het bijvoorbeeld ook in Brussel en Keulen bestond. Dulcken legde op 14 februari 1640 de eed van trouw af aan Thurn und Taxis en was postmeester van 1637-1681.  Dat postbezorging een lucratieve business was, illustreren wellicht de volgende voorbeelden. In 1652 sloot Dulcken een verdrag met Cornelis Slingelandt, postmeester van Dordrecht. Goossen zou op zijn kosten brieven vanuit onder andere Roermond en Venlo voor Dordrecht en Rotterdam naar Utrecht brengen. Daar zouden ze door de Slingelandt worden afgehaald. Op zijn beurt liet Slingelandt daar brieven achter bestemd voor Roermond, Keulen en andere plaatsen in de regio. Van elke derde brief zou Dulcken port ontvangen of een bedrag van 200 gulden. In 1670 sluit Dulcken een verdrag met Nijmegen betreffende het vervoer van pakketten van Nijmegen naar Amsterdam. Hiervoor ontvangt hij 1500 gulden per jaar (een flink bedrag in die tijd). Een bepaald percentage moest hij afstaan aan Thurn und Taxis.

Port betaald?

Zover bekend, stamt de oudst bewaard gebleven portbetaalde brief uit 1776. De postmeester was toen Eugene Van Wevelinchoven. Hij stamde uit een echte postfamilie. Zijn voorouders zowel uit vrouwelijke als mannelijke lijn, hadden een postverleden. De voornoemde Goossen Dulcken (ook wel Goswinus van Dulcken) had een dochter Anna Maria. Zij trouwde met een zekere Johan Bors d’Overen. Hun dochter trouwde weer met Henricus Constantinus van Wevelinchoven. Na het overlijden van Anna Maria Dulcken in 1708, werd Henricus van Wevelinchoven directeur van het rijkshoofdpostkantoor van Pempelfort gelegen in Duitsland.

Het eerste postkantoor te Roermond.

Waarschijnlijk werd het eerste postkantoor in Roermond begin 1639 al geopend in de woning van Dulcken op de Markt. Het postkantoor bevond zich meestal in de woning van de directeur. Andere postkantoren hebben onder andere gelegen in de Swalmerstraat. Frappant is dat de postfamilie van Wevelinchoven woonde op de Swalmerstraat 12, het huidige gemeentearchief.

Terug op het postkantoor?

De brief betreffende de "wijdingen van priesterschap van den eerw. heer Carolus Franciscus Rijkz op 21 september 1776" werd vanaf het postkantoor Swalmerstraat 12 verzonden. Nu 231 jaar later is deze brief, althans de envelop, terug op hetzelfde adres om daar voor eeuwig bewaard te worden.

De envelop bevat een poststempel hetwelk  in 1745 ingevoerd is. Het stempel is tot 1796 in gebruik geweest. Het stempel werd waarschijnlijk aangeschaft door Geoffroi van Wevelinchoven toen hij zijn vader opvolgde.