Dit zijn de wijzigingen in de Wet werk en bijstand:

1. De Wet investeren in jongeren (WIJ) wordt afgeschaft.
2. Jongeren die bijstand aanvragen moeten eerst vier weken op zoek naar werk.
3. Nieuw is de gezinsuitkering. Wie horen er bij het gezin?
4. Er komt een inkomenstoets voor het hele gezin.
5. Het hele gezin krijgt één gezamenlijke bijstandsuitkering.
6. De gemeente kan een tegenprestatie voor de bijstand vragen.
7. Uitkeringsgerechtigen mogen korter naar het buitenland met behoud van uitkering.
8. Er komen strengere eisen voor vrijstelling van de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders.
9. Er komt een nieuwe regeling voor vrijlating van inkomsten voor alleenstaande ouders.

1. Wat gebeurt er met de WIJ?

De WIJ, de Wet investeren in jongeren is per 1 januari 2012 afgeschaft. Bent u jonger dan 27 jaar en heeft u een werkleeraanbod en een uitkering voor jongeren? Dan gaat u per 1 januari 2012 over naar de bijstand (WWB).

Wat gebeurt er met uw werkleeraanbod?
Heeft u een uitkering voor jongeren en een werkleeraanbod dat doorloopt in 2012? Dan mag u dat werkleeraanbod afmaken. Uw werkleeraanbod stopt niet omdat de WIJ wordt afgeschaft. Het is in 2012 een re-integratievoorziening voor de WWB.

Wat gebeurt er met de uitkering voor jongeren?
Heeft u een inkomensvoorziening in het kader van de WIJ? Ook deze loopt door in 2012. U krijgt alleen geen uitkering meer op grond van de WIJ, maar op grond van de WWB.

Het hangt wel van uw woonsituatie af of u in 2012 dezelfde uitkering houdt.

Er gelden vanaf 2012 namelijk nieuwe regels voor ‘gezin’. En er komt een huishoudinkomenstoets; inkomsten van alle gezinsleden tellen mee voor de uitkering.

2. Wat is een zoekperiode voor jongeren?
Bent u jonger dan 27 jaar en wilt u een bijstandsuitkering aanvragen? Dan moet u eerst vier weken actief naar werk zoeken. In de wachtperiode van vier weken kunt u nog geen bijstandsuitkering aanvragen. Tijdens de wachtperiode van vier weken is ook geen voorschot mogelijk. Vanaf 1 juli 2012 moet u ook nog gaan bekijken of u terug naar school kunt.

Wanneer start de zoekperiode?
De zoekperiode van vier weken gaat in op de dag dat u zich bij de afdeling Sociale Zaken.

Wat moet u tijdens de zoekperiode doen?
U moet naar werk zoeken en werk dat u wordt aangeboden moet u aannemen. En vanaf 1 juli 2012 moet u kijken of er nog mogelijkheden voor u zijn om onderwijs te volgen of af te maken. Lukt het niet om werk te vinden en is een opleiding niet mogelijk? En heeft u hiervan bewijsstukken, zoals sollicitatiebrieven, afwijzingen daarop en verklaringen van opleidingsinstituten? Dan mag u na deze vier weken een aanvraag voor een uitkering indienen. De gemeente beoordeelt of u uw best heeft gedaan om werk te vinden of terug naar school te gaan. Heeft u uw best gedaan, is onderwijs volgen niet mogelijk en krijgt u een uitkering toegekend? Dan gaat de uitkering in vanaf de eerste dag van de zoekperiode, tenzij het recht pas later ingaat. Als u niet uw best heeft gedaan of helemaal niets gedaan, dan verlaagt de gemeente uw uitkering of krijgt u helemaal geen uitkering.

Wat gebeurt er na de zoekperiode?
Zodra de gemeente u een bijstandsuitkering toekent, maakt de gemeente samen met u een plan van aanpak. Hierin staat:

• hoe u uw kansen op betaald werk kunt vergroten, bijvoorbeeld met een cursus of een werkstage;
• wat de gemeente daarbij van u eist en verwacht, en;
• hoe de gemeente u daarbij gaat helpen.

Bij de toekenningsbrief van de bijstandsuitkering krijgt u dit plan van aanpak toegestuurd.

3. Gezinsuitkering: wie behoren er tot het gezin?
Nieuw is begrip ‘gezin’. Een gezin bent u als u samen met uw partner, kinderen en/of (een van) uw ouders in één huis woont. Het maakt niet uit hoe oud uw kinderen zijn. En het maakt ook niet uit met hoeveel kinderen of ouders u in uw huis woont. Een gezin kan maar één gezinsuitkering krijgen.

Met wie kunt u een gezin vormen?
U kunt een gezin vormen met:

• uw partner;
• uw kind(eren), minderjarig of meerderjarig;
• de meerderjarige partner(s) van uw meerderjarige kind(eren);
• uw vader en/of moeder.

U moet samen de bijstandsuitkering aanvragen. Inkomsten van alle gezinsleden tellen mee voor de bijstandsuitkering.

Wie tellen niet mee als gezinslid?

Voor de bijstand hoeven sommige familieleden niet als gezinslid te worden meegerekend. Hun inkomsten tellen dan ook niet mee voor de gezinsuitkering. Het gaat om:

een gezinslid dat zorgbehoevend is;

• een studerend thuiswonend kind van 18 jaar of ouder en dat in totaal minder dan € 1.059,49 per maand aan inkomsten heeft;
• een thuiswonend voormalig pleegkind van 18 jaar of ouder;
• huisgenoten die bij u een kamer huren of waarmee u in een studentenhuis woont.

4. Wat is de huishoudinkomenstoets?

Nieuw is de huishoudinkomenstoets. Die houdt in dat de inkomsten van alle gezinsleden met wie u de bijstand aanvraagt, meetellen voor het recht op een bijstandsuitkering.

U krijgt één bijstandsuitkering voor alle personen met wie u een gezin vormt. 

U moet als gezin samen de bijstandsuitkering aanvragen. Als gezinsleden al andere inkomsten hebben, worden die van de gezinsuitkering afgetrokken. Het gaat dan bijvoorbeeld om inkomsten uit:

• betaald werk;
• AOW en een eventueel aanvullend pensioen;
• een WW-uitkering;
• een WAO- of WIA-uitkering.

Welke inkomsten tellen niet mee?

Sommige inkomsten tellen niet mee voor de huishoudinkomenstoets. Dat zijn:

• voor gezinsleden van 27 jaar of ouder: 25% van de inkomsten uit een betaalde (deeltijd)baan. Voor deze vrijlating geldt een maximum van € 192,- per maand en een maximumperiode van zes maanden. De gemeente bepaalt of u hiervoor in aanmerking komt;
• voor alleenstaande ouders van van 27 jaar of ouder met kinderen jonger dan twaalf jaar: 12,5% van de inkomsten uit een betaalde (deeltijd)baan. Hierbij geldt een maximum van € 120,- per maand voor een periode van ten hoogste 30 maanden. De gemeente bepaalt of u hiervoor in aanmerking komt;
• inkomsten van kinderen van 16 en 17 jaar tot maximaal € 827,- per maand per kind;
• inkomsten van studerende 0thuiswonende kinderen van 18 jaar of ouder. Deze inkomsten tellen niet mee als het totaal van deze inkomsten (ook uit een baantje) niet hoger is dan € 1.059,49 per maand. Heeft uw studerende kind meer inkomsten? Dan tellen de inkomsten boven dit bedrag mee voor de gezinsuitkering;
• inkomsten uit een Wajonguitkering. Deze uitkering telt alleen niet mee als in het gezin of bij eenalleenstaande ouder ook een of meer meerderjarige kinderen wonen;
  een bedrag van € 18,80 per maand voor een oudedagsvoorziening voor mensen van 65 jaar of ouder.
  Deze inkomsten mag u als gezin dus houden naast de bijstandsuitkering.

Heeft u al een gezinsuitkering?

Heeft u op 31 december 2011 als gezin al een of meer bijstandsuitkeringen? U blijft tot 1 juli 2012 uw uitkering(en) behouden zoals die is/zijn. Per 1 juli 2012 wordt uw uitkering - als dat nodig is – aangepast aan de nieuwe gezinsregels en de huishoudinkomenstoets.

5. Is er in 2012 per gezin maar één bijstandsuitkering mogelijk?
In principe krijgen alle gezinsleden vanaf 2012 samen één gezinsuitkering. De hoogte van deze uitkering is maximaal 100% van het netto-minimumloon. Vanaf 1 januari 2012 is dat € 1.336.42 per maand.
Maar soms is het mogelijk om een persoon niet tot het gezin te laten rekenen. Dat kan bij een ouder, kind, broer of zus die verzorgd moet worden. Deze persoon kan dan op verzoek een eigen bijstandsuitkering krijgen.

Wanneer hoort een zorgbehoevende familielid niet bij het gezin?

Voor zorgbehoevende ouders of kinderen gelden vanaf 2012 nieuwe regels. Het gezinslid dat zorg nodig heeft en op verzoek niet als gezinslid wil worden meegerekend, moet:

• een geldige indicatie hebben voor tien uur of meer zorg uit de AWBZ per week. Het moet dan gaan om een indicatie van het CIZ voor persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, verblijf of voortgezet verblijf. Een indicatie voor de Wmo geldt niet;
• géén persoonsgebonden budget (PGB) voor deze zorg ontvangen. De zorg mag ook niet (helemaal) worden vergoed door de verzekeraar; en
  voor ten minste tien uur per week worden verzorgd door een van de ouders of een van de kinderen. Daarnaast mag het familielid ook worden verzorgd door een professionele zorgverlener, bijvoorbeeld door de wijkverpleging of door een verzorgingshuis. De afdeling Sociale Zaken bepaalt of uw familielid voldoet aan deze voorwaarden en in aanmerking komt voor een eigen bijstandsuitkering.

6. Wat is een tegenprestatie?
Vanaf 2012 kan de gemeente een tegenprestatie verlangen van mensen die een bijstandsuitkering, een IOAW- of een IOAZ-uitkering ontvangen. Die tegenprestatie bestaat uit onbetaalde werkzaamheden die nuttig zijn voor de samenleving. Welk soort werkzaamheden het precies zijn, dat mag de gemeente zelf bepalen.

Maar er gelden wel een aantal voorwaarden voor de tegenprestatie:

• het zijn werkzaamheden voor een paar uur per dag of per week;
• het zijn werkzaamheden voor enkele weken of maanden, dus niet voor lange tijd;
• het mag geen werk zijn waarvoor u eigenlijk betaald moet worden. Het mag dus geen ‘gewone baan’ zijn;
• het hoeven geen werkzaamheden te zijn waarmee u uw kansen op betaald werk vergroot;
• haar de werkzaamheden mogen uw kansen op betaald werk ook niet in de weg zitten;
• en het moet werk zijn dat u in staat bent om te doen. Dus geen werk dat u vanwege uw gezondheid of om een andere reden niet kunt of mag doen; 
  De gemeente kan van u een tegenprestatie verlangen en moet deze voor u invullen.

Moet u ook blijven zoeken naar werk?
Ja, in de tijd dat u een tegenprestatie doet, moet u blijven solliciteren en naar werk zoeken. Heeft u al een deeltijdbaan? Dan moet u daarnaast toch een tegenprestatie doen, als de gemeente hier om vraagt.

Moet u ook een tegenprestatie doen als u mantelzorg verleent?
Ja, de gemeente mag ook een tegenprestatie van u verlangen als u mantelzorg verleent aan een huisgenoot. De gemeente moet er wel zeker van zijn dat u in staat bent om de tegenprestatie te combineren met deze zorgtaken.

7. Hoe lang mag u met een bijstandsuitkering in het buitenland verblijven?
Heeft u een bijstandsuitkering en bent u jonger dan 65 jaar? Dan mag u maximaal vier weken per jaar naar het buitenland. Het maakt niet uit of dit voor een vakantie is of voor iets anders. Bent u 65 jaar of ouder en heeft u een aanvullende inkomensvoorziening (AIO)? Dan mag u dertien weken per jaar naar het buitenland.

8. Moeten alleenstaande ouders met jonge kinderen altijd solliciteren?
Alleenstaande ouder met jonge kinderen en een bijstandsuitkering hoeven niet altijd naar werk te zoeken. U kunt een ontheffing van de sollicitatieplicht vragen. U hoeft dan tijdelijk niet te solliciteren en geen werk aan te nemen. U bent wel verplicht een opleiding of cursus te volgen of stage te lopen. Dit is om uw kansen op werk te vergroten.

Wanneer kunt u ontheffing krijgen van de sollicitatieplicht?
U moet de gemeente zelf om de ontheffing vragen. Om deze te kunnen krijgen moet u wel een aantal voorwaarden voldoen:

• U bent alleenstaande ouder;
• U bent 27 jaar of ouder;
• Uw jongste kind is jonger dan vijf jaar;
• U heeft de volledige zorg voor dit kind;
• De periode dat u niet naar werk hoeft te zoeken is maximaal vijf jaar.

Plan van aanpak

Het is de bedoeling dat u deze periode gebruikt om uw kansen op werk te vergroten. Daarom zal de gemeente samen met u een plan van aanpak maken. Hierin staat onder andere wat u gaat doen, bijvoorbeeld welke opleiding of welke werkstage. Na ieder half jaar bekijkt de gemeente of het goed gaat met de opleiding of de stage.

Mag u inkomsten uit betaald werk houden?

Als u naast uw bijstandsuitkering een betaalde baan heeft en u bent 27 jaar of ouder, dan kan de gemeente een deel van uw inkomsten vrijlaten. U mag dan zes maanden tot 25% van uw inkomsten houden, bovenop de bijstandsuitkering. Hiervoor geldt wel een maximumbedrag van € 192,- per maand. Dit blijft ook zo in 2012. Maar er komt ook een nieuwe regeling voor alleenstaande ouders met jonge kinderen.

Wat is de nieuwe regeling voor alleenstaande ouders?
Heeft u als alleenstaande ouder naast uw bijstandsuitkering ook een deeltijdbaan? Dan mag u voor een periode van maximaal 30 maanden achter elkaar 12,5% van uw inkomsten houden. Het maximumbedrag dat u per maand mag houden is € 120,-.
Hiervoor gelden de volgende voorwaarden:

• U bent alleenstaande ouder.
• U bent 27 jaar of ouder.
• Uw jongste kind is jonger dan twaalf jaar.
• U heeft de volledige zorg voor dit kind.
• Het werk dat u doet moet de kans op een baan waarbij u geen bijstandsuitkering meer nodig heeft vergroten.
• U heeft al zes maanden maximaal 25% van uw inkomsten mogen houden, tot een bedrag van maximaal € 192,- per maand;
• U moet de vrijlating zélf aanvragen. 

Wat gebeurt er met de vrijlating van de heffingskortingen van de Belastingdienst?
Alleenstaande ouders met kinderen jonger dan vijf jaar en met inkomsten uit werk, mochten tot 2012 twee heffingskortingen van de Belastingdienst houden bovenop hun bijstandsuitkering. Dit zijn de vermeerdering van de alleenstaande ouderkorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting.

Deze worden niet ingehouden op de bijstandsuitkering. Maar vanaf 2012 worden deze kortingen wél op de uitk ering ingehouden. De nieuwe inkomstenvrijlating voor alleenstaande ouders komt voor deze regeling in de plaats.