Eens in de vier jaar wordt er een nieuwe gemeenteraad gekozen. De stemgerechtigde burgers mogen zich dan uitspreken over de politieke lijn die de gemeente gaat varen.

• Meer informatie over de gemeenteraad vind u onder 'Gemeenteraad.'

Politieke partijen in Roermond

Verschillende landelijke politieke partijen hebben in Roermond ook een plaatselijke afdeling die aan de verkiezingen meedoet. Verder zijn er in veel Nederlandse gemeenten ook plaatselijke partijen, zoals Demokraten Swalmen, Stadspartij Roermond, Burgerbelangen Roermond (BBR) in Roermond.

Voorbereidingen vóór verkiezingstijd

Als de verkiezingen er weer aankomen is het tijd voor voorbereidingen. Politici beginnen altijd eerst met het opstellen van het verkiezingsprogramma. De programma’s van de verschillende partijen kunnen qua aard en omvang erg van elkaar verschillen. De programma’s van plaatselijke afdelingen van landelijke politieke partijen worden gevormd uit het modelprogramma dat door de partijtop is samengesteld. Plaatselijke partijen hebben daarentegen vaak een soort actielijst die veel meer gericht is op de plaatselijke activiteiten.

Politici in verkiezingstijd

Naast verkiezingsprogramma’s wordt er ook een kandidatenlijst opgesteld. Hierin staan zowel stemmentrekkers als kandidaat-raadsleden. De stemtrekkers staan als ‘lijstduwer’ helemaal onder aan de lijst. Ze steunen de partij, maar stellen zich niet verkiesbaar als raadslid. De overige kandidaten stellen zich wel verkiesbaar voor de raad. Hiertoe behoort ook de lijsttrekker, die bovenaan de lijst staat. Hij of zij wordt beschouwd als belangrijkste kandidaat voor de partij.

Een kandidatenlijst opstellen is niet altijd even gemakkelijk. Vooral niet voor partijen die de plaatselijke politiek vier jaar weinig tot niet gestimuleerd heeft en volledig aan de raadsleden overliet. Bovendien kost het raadslidmaatschap veel tijd. Het is een functie die je naast je reguliere baan moet uitvoeren. Om een functie als raadslid toch aantrekkelijk te maken staat er een redelijke geldelijke vergoeding tegenover.

Een kandidaat-raadslid moet aan een aantal eisen voldoen. Ten eerste moet deze Nederlander zijn of op zijn minst vijf jaar legaal in ons land wonen. Er geldt een minimumleeftijd van 18 jaar oud en moet ingezetene van de betreffende gemeente zijn.

De verkiezingscampagne

De periode voor de verkiezingen gaan de partijen op campagne. De aanplakbiljetten van de partijen verschijnen weer in de straten. Ook worden er verkiezingsbijeenkomsten georganiseerd waarop de inwoners de partijen om hun standpunten kunnen vragen. Vaak zijn de campagnes gericht op enkele zaken die in de gemeente aan de orde zijn.

Wat komt er uit de bus?

De burger stelt de gemeenteraad samen bij de verkiezingen. Dan is het zaak aan de grootste partijen die uit de stembus komen om samen een college te vormen:

1. Verkiezingen
   Eens in de vier jaar worden er in heel Nederland gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Alle inwoners van 18 jaar en ouder kunnen dan naar de stembus. Niet alleen mensen met de Nederlandse nationaliteit, maar ook allochtonen buiten de Europese Unie die ten minste vijf jaar in ons land wonen en een verblijfsvergunning hebben zijn welkom bij de stemmachine. Burgers uit andere landen van de EU hebben deze rechten al direct vanaf het moment dat ze zich in een Nederlandse gemeente vestigen.
2. Collegevorming
   Na de verkiezingen is de eerste belangrijke bezigheid van de nieuwgekozen gemeenteraad het formeren van een college en de benoeming van de wethouders. De partij die als grootste uit de stembus is gekomen heeft het voortouw bij de college-onderhandelingen. In tijde van die onderhandelingen kan het college van B en W verschillende vormen aannemen. In sommige gemeenten wordt een meerderheidscollege gevormd. Daarin hebben gelijkgezinde partijen, die samen een meerderheid vormen, alle wethoudersposten in handen. Een alternatief voor het meerderheidscollege vormt het afspiegelingscollege. In dat geval vormt het dagelijks bestuur een min of meer getrouwe afspiegeling van de gemeenteraad.