150 jaar archief

150 jaar archief

Op 17 december 2016 was het Gemeentearchief Roermond 150 jaar oud. Maar al in de middeleeuwen hield de magistraat van de stad Roermond archieven bij. Dat gebeurde ook bij de instellingen van het Kwartier van Roermond (ook Overkwartier van Gelre of Opper-Gelre), een van de bestuurlijke eenheden waarin het hertogdom Gelre en graafschap Zutphen was verdeeld. In de Franse tijd, toen de overheid geheel opnieuw werd georganiseerd, werden deze laatste archieven ondergebracht bij de gemeente Roermond.

Boek met 150 verhalen over Roermondse geschiedenis

Ondanks die voorgeschiedenis kan 17 december 1866 met reden worden aangewezen als de startdatum van het Gemeentearchief Roermond. Toen namelijk werd Jan Baptist Sivré, controleur van de gemeentebelastingen en directeur van de gemeentelijke gasfabriek, aangesteld als gemeentelijk archivaris. Kort daarna werd hij ook belast met het archiefbeheer voor het Kwartier van Roermond. Zo werd Roermond een van de eerste gemeenten met een eigen archiefdienst.

Sivré maakte werk van zijn nieuwe functie. Hij verwierf boeken en archivalia die van ‘zijn’ archieven waren afgedwaald, ordende stukken, legde overzichten aan en stelde ‘tijdrekenkundige registers’ van archiefstukken op die in afleveringen werden uitgegeven. Die registers worden in de wandeling de ‘inventaris’ van Sivré genoemd, maar waren nog geen archiefinventarissen in de moderne betekenis. Het zijn chronologisch geordende samenvattingen van losse stukken. Daarbij onderscheidde hij slechts twee archieven, namelijk het Oud Archief der gemeente Roermond en het Oud-Geldersch Archief. In feite ging het om stukken van een groot aantal archiefvormende instellingen: het stadsbestuur, de schepenbank (het Hoofdgerecht), de gilden (ambachten of ambten), kerkelijke instellingen, de Staten van het Overkwartier, het Hof van Gelre, de Gelderse Rekenkamer enzovoorts. Ondanks deze beperkingen worden Sivrés beschrijvingen nog steeds door historici geraadpleegd. Ze bevatten soms informatie die in hedendaagse inventarissen niet te vinden is.

In de 150 jaar dat het Gemeentearchief Roermond bestaat, is het uitgegroeid tot een moderne, goed geoutilleerde archiefdienst. Alle op dit moment beschikbare toegangen zijn digitaal toegankelijk. Veel archiefstukken en collecties kunnen inmiddels online worden geraadpleegd, en dat worden er steeds meer. Het Gemeentearchief Roermond heeft niet alleen een respectabel verleden, maar staat ook met beide benen in het heden en bereidt zich voor op de toekomst.

In diezelfde 150 jaar is een enorme stroom studies verschenen over het rijke verleden van de stad en de dorpen die de huidige gemeente Roermond vormen – publicaties gebaseerd op de archieven en collecties van het gemeentearchief. Ter gelegenheid van het jubileum is een boek samengesteld met de titel 'Honderdvijftig, Gemeentearchief Roermond 1866-2016'. Dit boek is bedoeld als een toegankelijke, laagdrempelige kennismaking met de vruchten van die studies. Op deze site presenteren wij u 15 hoofdstukjes uit het boek als kennismaking.

Ik wens u veel leesplezier!

dr. Hans van de Mortel, gemeentearchivaris