Het Oude Kerkhof

U bevindt zich hier: Home » Bezoeker » Cultuur en Historie » Monumenten in Roermond » Het Oude Kerkhof

Het Oude Kerkhof

Het Oude Kerkhof is gelegen aan de Herkenboschweg langs het Kerkhof nabij het bekende bedevaartsoort Kapel in ’t Zand. Het is tevens een van de oudste begraafplaatsen in Nederland.

In 1784 werd door keizer Jozef II van Oostenrijk, waartoe Roermond toen behoorde, het begraven van stoffelijke overschotten in kerken en kapellen verboden. Bovendien was het verboden om nog op kerkhoven binnen stadsmuren te begraven. Toen Roermond door Frankrijk werd ingelijfd bleef het verbod van kracht. De Franse wetgeving kende namelijk het zelfde verbod.

De eerste vermelding van een begrafenis op het Oude Kerkhof dateert van 1785. Vanaf dat moment is in de Roermondse archieven geen enkele begrafenis meer in kerken te vinden.

In de loop der jaren werd de begraafplaats enkele keren uitgebreid. Op een kaart van voor 1853 is duidelijk het huis van de grafmaker te herkennen, alsook het kleinere protestantse gedeelte en het oude joodse deel. Het joodse grafveld ligt duidelijk buiten de begraafplaats en is waarschijnlijk ouder dan het eigenlijke kerkhof.

Enkele bijzondere graven

Het graf met de handjes

Het beroemste graf is zonder twijfel het "graf met de handjes". Katholieken en protestanten mochten niet op hetzelfde kerkhof begraven worden. In Roermond is het katholieke deel van het protestante deel gescheiden door een hoge muur. De beiden echtlieden uit een gemengd huwelijk wilden echter na de dood niet gescheiden worden en kwamen een creatief idee: over de muur houden een forse mannenhand en een tere vrouwenhand elkaar vast. In 1842 trouwde een 22 jarige jonkvrouwe met een elf jaar oudere kolonel, die niet zoals zij van adel was en bovendien protestant. Dit ongewone huwelijk zal voor de nodige opschudding gezorgd hebben in die tijd. Na veertig jaar huwelijk overleed de kolonel, acht jaar later gevolgd door de jonkvrouwe. Zij liet zich echter niet begraven in de nabij gelegen familietombe, maar bij haar geliefde aan de andere kant van de muur.

De zouaaf

Het graf van de zouaaf Küppers. Een zouaaf was een soldaat die in dienst was van de paus, eind 19e eeuw, om de Vaticaanse Staat tegen Garibaldi te beschermen. Op het graf staat een beeltenis van Küppers in zijn uniform, samen met zijn vrouw.

Pierre Cuypers

Architect Cuypers is bekend als bouwmeester van onder andere het Centraal Station en Rijksmuseum in Amsterdam. Ook was hij verantwoordelijk voor de grootscheepse restauratie van de Munsterkerk, aan welke de kerk twee van haar vier torens dankt.
Het Stedelijk Museum aan de Andersonweg heeft is gevestigd in het voormalige woonhuis en atelier van de architect. Hier is een permanente expositie gewijd aan het werk van Cuypers.

Bisschoppenkapel

Hier liggen voorname bisschoppen van het bisdom Roermond begraven zoals mgr. Paradis, mgr. Boermans, mgr. Lemmens en mgr. Drehmans.

Oude joodse begraafplaats

Hier hebben slechts zes grafzerken de tand des tijds overleefd. Al vanaf de middeleeuwen moesten de joden hun doden buten de stad begraven. In Roermond ligt de oudste joodsbegraafplaats bij de Rattentoren, net buiten de stadsmuur.
Wanneer het joodse gedeelte van het Oude Kerkhof in gebruik is genomen is niet bekend. Wel is bekend dat hier al joodse graven lagen voordat het Oude kerkhof in gebruik werd genomen in 1785.

De verlaore Kirkhoaf

Op dit gedeelte van het kerkhof, ‘het verloren kerkhof’ werden mensen begraven die geen godsdienst aanhingen, of waarvan men het niet wist. Hier werden onder andere door de Maas aangespoelde lichamen begraven. Ook zelfmoordenaars kregen hier hun laatste rustplaats. Ook konden personen op het reguliere kerkhof geweigerd worden op principiële gronden. Zo ligt hier een van de weinige in Nederland nog bestaande NSB-graven.

Belanghebbende van grafrechten gezocht

Niet alleen de graven op dit kerkhof zijn uniek. Ook de aanwezige flora en fauna bepalen mede de cultuurhistorische waarde van deze begraafplaats. Het is dan ook van een groot belang dat het Oude Kerkhof in zijn geheel bewaard blijft.
Tijdens een veiligheidsinspectie in 2003 bleken veel graven gevaarlijk te zijn; grafstenen dreigden om te vallen en grafkelders waren niet goed meer afgesloten. Veel gebreken zijn inmiddels provisorische hersteld in afwachting van wat de wensen zijn van de belanghebbenden van de grafrechten.

Gebruikelijk is dat de gemeente contact zoekt met rechthebbende wanneer er gebreken aan het grafteken zijn geconstateerd. Op de oude begraafplaats nabij Kapel in ’t Zand is dit echter niet mogelijk omdat een actuele administratie ontbreekt. Dit is een gevolg van het besluit van circa 45 jaar geleden om geen grafrechten te verlengen of nieuwe graven uit te geven; hierdoor weet de gemeente van het grootste deel van de graven niet wie de rechthebbenden zijn of wat hun adres is.
Belanghebbenden kunnen contact opnemen met de afdeling Publiekszaken, telefoon: 14 0475.

Voor meer informatie over het Oude Kerkhof: www.oudekerkhofroermond.nl